جَوَک کاری، هنر شیرازی بازمانده از دوران قاجار

جوک کاری یکی از هنرهای قدیمی شیرازی است که قدمت آن به دوران قاجار برمی گردد. اما متاسفانه این هنر اصیل در حال فراموشی است، کسانی هستند که حتی نام آن را تاکنون نشنیده اند.

جوک کاری از هنرهای وابسته به چوب است که روش کار آن شبیه خاتم می باشد. این هنر از ایجاد نقوش هندسی با استفاده از دو تا سه رنگ چوب و کنار هم قرار گرفتن این نقوش با قطعات کوچک با مقطع‌ های مختلف مثلث، مستطیل و لوزی به وجود می ‌آید. تفاوت جوک با خاتم این است که جوک نه تنها در روکاری به کار گرفته می شود بلکه هم به صورت جازنی و هم به عنوان یک عضو اصلی از یک شیء خاص مثلا به عنوان کلاف اصلی چهارچوب استفاده می شود و چوب تنها مواد مورد استفاده در این هنر است.

در جوک کاری علاوه بر چوب نارنج، گردو، عناب و چنار، از چسب، نخ و مواد محافظ پوشاننده مانند پلی استر استفاده می شود. در گذشته مواد محافظ مورد استفاده روغن جلا بوده است.

ساخت جوک از سه مرحله تشکیل شده است. مرحله اول بریدن چوب ها به شکل مثلث است. سپس چوب های مثلثی را به شکل شش و هشت پر در می آورند و می برند. مرحله آخر نیز چسباندن آن ها بر روی زیرکار چوبی است که معمولا چوب جنگل می باشد.

طرح های جوک از تنوع بسیار زیادی برخوردار است؛ هر طرحی را که بتوان با نقوش هندسی ایجاد کرد، می‌توان در این هنر به کار گرفت.

کاربرد جوک در تزئین در، مبلمان، دور جعبه ‌ها و قاب‌ های منبت، خاتم کاری و معرق کاری است.

جوک 1

خاستگاه این هنر شیراز است و امروزه تنها در دو کارگاه این شهر که به وسیله استاد کاظم جوریزی و شاگرد وی اداره می شود، می توان نشانه هایی از این هنر زیبا دید.

جوک کاری به دلیل نبود بازار عرضه و نداشتن مکانی برای آموزش هنرجویان جوان، در حال فراموشی است. این هنر نمی تواند درآمدزا باشد زیرا علاوه بر ناشناخته بودن آن، نبود کارگاه های آموزشی و ساخت آن نیز باعث کم شدن خریداران جوک شده است. همچنین در شیراز بازاری برای عرضه جوک وجود ندارد تا گردشگران را با آن آشنا سازد.

جوک کاری از ارزش فرهنگی و هنری بالایی برخوردار است، خوشبختانه این هنر اصیل امروزه توسط هیئت ‌های عزاداری٬ مساجد٬ اداره اوقاف و امور خیریه برای ساخت درب مقابر امامزادگان٬ طبق ‌های نفیس عزاداری و غیره از هنر جوک استفاده می شود.

اسماء بهتاش

من اسماء بهتاش، رئیس هیئت مدیره شرکت بینش فراگیر ارک سفر هستم. دوره کارشناسی رو در رشته مدیریت جهانگردی و دوره کارشناسی ارشد رو در رشته اکوتوریسم دانشگاه تبریز گذروندم. از اوایل تحصیلم به مباحث گردشگری علاقمند شدم و تصمیم گرفتم علاوه بر تحصیل، در این زمینه فعالیت کنم. از این رو، تصمیم خودم رو با تولید محتوای گردشگری برای ضمیمه گردشگری سفرنامه ارک عملی کردم. همچنین به عنوان سردبیر نشریه کوله پشتی، فصلنامه تخصصی گردشگری انجمن علمی جغرافیا و گردشگری دانشگاه تبریز، در کنار هم‌تیمی‌های خوش ذوقم بودم. از سال ۱۳۹۳، کسب و کار ما با عنوان ارک توریسم، وب‌سایت تولید محتوای تخصصی گردشگری، راه اندازی شد. من به مباحث فرهنگی علاقه‌مندم و در مورد فرهنگ تبریز در ارک توریسم می‌نویسم. به زبان‌های فارسی، انگلیسی و ترکی استانبولی مسلطم. راهنمایی تور و اجرای رویدادهای گردشگری از دیگر فعالیت‌های مورد علاقه‌ام هست. از سال ۱۳۹۶ نیز در پروژه یک دقیقه با تبریز با هدف تولید محتوای ویدیویی برای شهر زیبای تبریز همکاری می‌کنم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.