neyshabur2

رباط شاه‌عباسی نیشابور

رباط (کاروانسرای) نیشابور ، مشهور به «رباط شاه‌ عباسی»، از ابنیه‌ی زیبای تاریخی نیشابور است که هر چند در گذشته، در خارج از دروازه شهر نیشابور قرار داشته اما با گسترش شهر هم‌اکنون در مرکز این شهر قرار دارد. این کاروانسرا که در ابتدا موقعیت آن در خارج از حصار دروازه مشهد و خندق اطراف شهر قدیم قرار داشته، اکنون در حاشیه جنوبی خیابان امام خمینی (ره) و نزدیک به میدان خیام در قسمت شرقی بافت مرکزی شهر واقع شده است.

بنای این کاروانسرا را به دوره شاه عباس صفوی نسبت داده‌اند. از لحاظ وضع بنا، دیوارها، ایوان‌ها و سقف غرفه‌ها از آجر، به صورت ضربی، با ملات گچ و ماسه و سنگ لاشه، در پی بنا، ساخته شده و روکار آن‌ها در تعمیرات مکرر بازسازی شده است.

فرم بنا نیز از نوع چهار ایوانی با پلان مربع شکل و به ابعاد ۶۹ در ۶۸ متر می‌باشد. این بنا دارای یک حیاط مرکزی بوده که تعداد ۲۴ حجره در پیرامون آن قرار دارد. ورودی کاروانسرا از ایوان شمالی است که دارای هشتی مفصلی می‌باشد. در پشت حجره‌ها، اصطبل‌ها قرار گرفته‌اند که محل نگهداری احشام و چهارپایان بوده است و سکوهایی نیز جهت قرار دادن بار و اموال مسافرین در آن ایجاد شده است.

این کاروانسرا در دوره قاجاریه، مدتی به عنوان نوانخانه و محل نگهداری ایتام و مستمندان به کار برده می‌شد و در دوره پهلوی نیز به پادگان نظامی ژاندارمری تبدیل گشت. بعداز انقلاب، مدتی دراختیار جهاد سازندگی بود تا این که در سال ۱۳۶۷ به میراث فرهنگی تحویل و بازسازی آن شروع شد و پس از آن در سال ۱۳۷۴ همزمان با برپایی کنگره جهانی بزرگداشت عطار نیشابوری، تحت عنوان «مجموعه فرهنگی» و «موزه» (گنجینه) شروع به فعالیت نمود.

مجموعه فرهنگی و تاریخی رباط شاه‌عباسی

هم‌اینک غرفه‌های ضلع شرقی کاروانسرا (رباط شاه عباسی) به «موزه نیشابور» اختصاص یافته که از سه بخش باستان شناسی، مردم‌شناسی و بخش ویژه تشکیل شده است. در بخش باستان شناسی؛ اشیاء تاریخی نظیر سکه‌های متعلق به قبل از اسلام تا دوره تیموری، انواع ظروف سفالین دوران تاریخی و اسلامی، ظروف فلزی و شیشه‌ای و اشیاء سنگی به نمایش گذاشته شده است. بخش مردم شناسی؛ به نمایش جلوه‌هایی از زندگی روزمره مردم منطقه، و بخش ویژه؛ به نمایش اشیایی چون مجسمه‌های دوران تاریخی و ما قبل آن، ماکت شهر قدیم نیشابور در دوره تیموری، لوحه استوانه‌ای بدلی منشور آزادی متعلق به کوروش هخامنشی به خط میخی، تعدادی سنگ قبرتاریخی، مجموعه‌ی اهدایی مدال‌ها و احکام شادروان پهلوان یعقوبعلی شورورزی، تعدادی ضریح چوبی منبت‌کاری شده‌ی تاریخی و تعدادی اسناد خطی و احکام، اختصاص یافته است.

ضلع غربی رباط، به سالن اجتماعات و محل دائمی نمایشگاه آثار هنرهای دستی و کارگاه آموزشی اختصاص یافته و دیگر حجره‌ها پیرامون حیاط مرکزی به تولید صنایع دستی و سنتی نظیر گیوه بافی، حصیربافی، قالی بافی، غربال سازی، سفالگری، کارگاه مرمت سفال، طراحی و نمونه سازی سفال های باستانی و قلم زنی، فیروزه تراشی، تذهیب، مینیاتور، معرق و مشبک سازی روی چوب، کاشی معرق و کاشیکاری، پوشاک سنتی، عکاسخانه سنتی، ساخت سازهای سنتی، چایخانه و سوغات نیشابور اختصاص داده شده است.

مطالب مشابه

دیدگاه خود را بنویسید