85651B9F-35C1-46D2-894E-BF6AC8A2E67D_mw1024_n_s

تبریز از دوران باستان محل تبادلات فرهنگی بوده و مجموعه بازار تاریخی یکی از مهم ترین مراکز تجاری در جاده ابریشم است. بازار تبریز یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین بازارهای سرپوشیده در سطح ایران و قاره آسیا به‌شمار می‌رود. این بازار با مساحتی حدود یک کیلومتر مربع، بزرگ‌ترین بازار سرپوشیده جهان است. مجموعه بازار تاریخی تبریز از بازارچه‌ها، تیمچه‌ها، سراها و کاروانسراهای متعددی تشکیل یافته است. تبریز و بازار آن در قرن ۱۳ بسیار پررونق و مشهور بود، یعنی زمانی که پادشاه صفوی شهر تبریز را به عنوان پایتخت خود انتخاب کرد. این شهر در قرن ۱۶ عنوان پایتختی خود را از دست داد ولی با این حال تا پایان قرن ۱۸ به عنوان یک مرکز تجاری مهم باقی ماند. مجموعه بازار تاریخی تبریز یکی از کامل ترین نمونه های سیستم تجاری و فرهنگی سنتی ایران است.

این بازار پس از وقوع زمین لرزه تاریخی تبریز در سال ۱۱۹۳ قمری توسط نجفقلی خان دنبلی حاکم وقت تبریز بازسازی شده است. بازار تبریز در سال ۱۳۵۴ خورشیدی در فهرست آثار ملی ایران و در سال ۲۰۱۰ میلادی در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.

هسته مرکزی شهر تبریز در داخل یک چهارضلعی قرار گرفته و بازار تبریز در مرکز این چهارضلعی واقع شده‌است. این بازار از سمت شرق به عالی‌قاپو (مجموعه کاخ‌های ولی‌عهدنشین) و از سمت غرب به مسجد جامع محدود شده و از سمت شمال، بخش‌هایی از شمال رودخانه مهران‌رود را شامل می‌شود و این دو بخش به وسیله پل‌های چوبی که در امتداد راسته‌بازار قرار دارند، به هم متصل می‌شوند. نخستین نقشه از بازار تبریز در سال ۱۳۲۷ هجری، در بخشی از نقشه دارالسلطنه تبریز و به دست اسدالله خان مراغه‌ای ترسیم شده‌است. نقشه این بازار در بخش شمال شرقی نقشه مذکور رسم شده و اکثر جا‌های مهم آن نظیر تیمچه‌ها و کاروانسراها در این نقشه نام‌گذاری شده‌اند. اغلب تیمچه‌ها و سرا‌ها بازار دارای سه طبقه‌ می باشند که طبقه زیرین مخصوص انبار کالا ،طبقه دوم تجارتخانه و محل کار و طبقه سوم جهت استراحت و آسایش طراحی شده است.

Transasia_trade_routes_1stC_CE_gr2

بازار تبریز در طول قرن ها به یک مجموعه اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و مذهبی تبدیل شده است که در آن سازه های تخصصی معماری، فعالیت ها، حرفه ها و مردم فرهنگ های مختلف در یک محیط منحصر به فرد گرد هم آمده اند. نقش ماندگار بازار تبریز در طرح پارچه های آن و در معماری بسیار متنوع آن منعکس شده است.

Bazaar_of_Tabriz

داد و ستدها:                                                  

از نیمه دوم قرن سیزدهم، تاجران انگلیسی از طریق جاده ابریشم و پس از عبور از شهرهای استانبول و طرابوزان، کالاهای تجاری خود را به بازار تبریز منتقل می‌کردند. این بازار در زمان عباس میرزا به مرکز تجارت انگلیسی‌ها مبدل شده بود.

تبریز پس از قرن سیزدهم، پایگاه اصلی تجارت اروپا با مناطق شمالی ایران به‌شمار می‌رفت؛ به گونه‌ای که در سال ۱۲۵۶ خورشیدی، این شهر ۲۵ تا ۳۳ درصد از کل مراودات تجاری کشور را عهده‌دار بود و از این لحاظ برتر از تهران محسوب می‌شد. هم‌چنین تا سال ۱۲۸۵ خورشیدی، تبریز مرکز اصلی تجارت ایران با آسیای میانه شناخته می‌شد.

آینه، انواع پارچه های ابریشمی، مخملی و نخی، پنبه، چلوار، چیت موصلی، شکر، شیشه، فلز، قند و سایر محصولات ماشینی توسط اروپاییان وارد تبریز می‌شدند. بازاریان تبریزی نیز ابریشم و مقداری ابریشم ماشینی، اسلحه، تنباکو، خشکبار، رنگ، شال، مازو و موم به بازرگانان اروپایی می‌فروختند. البته همواره این داد و ستدها به نفع اروپاییان تمام می‌شد.

در گذشته یکی از ارکان‌های اصلی و اساسی بازار تبریز، ارامنه بودند؛ به طوری که کنسولگری فرانسه در سال ۱۲۸۵ خورشیدی، شمار ارامنه تبریز را بالغ بر ۵٬۰۰۰ نفر دانسته است.

800px-Tkalnia.jedwabiu.Shuzhou-kokony

بازارچه ها:

بازار امیر یکی از مهم‌ترین و پررونق‌ترین بازارهای تبریز است. میرزا محمدخان امیرنظام، فرزند شیخ علی‌خان وزیر شاه سلیمان و نوه میرآخور شیخ صفی‌الدین اردبیلی، این بازار را بنا نهاده‌است.

بازار بلورفروشان (قیزبستی) مکان فروش بهترین وسایل شیشه‌ای از جمله بلور در سطح تبریز بود. تیمچه‌ها و سراهای آن شامل «تیمچه قندفروشان»، «تیمچه مظفریه»، «دالان بادامچی‌لر»، «دالان حاج شیخ»، «دالان میرزا مهدی»، «سرای میرزا مهدی» و «سرای گرجیلر (جورجیلر)» می‌شود.

بازار حرم خانه از «تیمچه سعدیه»، «تیمچه هاشمیه»، «سرای آلمانی‌ها» و «سرای صاحب‌دیوان»و (ساختمان سنگی کلانتری ۸ سابق) تشکیل یافته است.

بازار شیشه‌گرخانه در گذشته محل فروش انواع شیشه بوده و بیش‌تر مغازه ‌های آن به شیشه‌سازی مشغول بوده‌اند. این بازار در گذشته از دو سرا به نام‌های «حاج رسول» و «میرزا علی‌النقی» تشکیل شده بود؛ ولی این دو سرا توسط شهرداری تبریز تخریب شده و در محل آن‌ها، بازار و پارک شمس تبریزی احداث گردید. امروزه بازار شیشه‌گرخانه محل عرضه انواع لوازم آرایشی و لوازم‌التحریر است.

بازار صادقیه از گذشته تا به امروز، محل فروش انواع قالی دست‌بافت تبریز بوده‌است. از تیمچه‌ها و سراهای معروف این بازار می‌توان به «تیمچه حاج رحیم»، «دالان خونی»، «سرای بزرگ شاهزاده»، «سرای دباغایی»، «سرای دودری»، «سرای قدیم سید حسین»، «سرای کوچک شاهزاده» و «سرای میانه سید حسین» اشاره کرد.

بازار عباچی یکی دیگر از بازارچه های مهم بازار تبریز می باشد که از از تیمچه ها و سراهای آن می توان«تیمچه اخلاقی»، «تیمچه حسینی»، «تیمچه شعربافان» و «سرای میراسماعیل» نام برد.

بازار فرش تبریز معروف به بازار مظفریه، یکی از آثار تاریخی شهر تبریز است. این بازار از قدیم‌ محل فروش فرش‌های بافت نقاط مختلف بوده است و هم اکنون نیز همین کاربرد را داراست. این بازار در زمان مظفرالدین‌شاه بنا شد.

بازار کفاشان یکی از عمده‌ترین مکان‌های تولید و عرضه کفش در تبریز است. تیمچه‌ها و سراهای متعدد این بازار، محل دوخت و تولید انواع کفش است. «تیمچه امید»، «تیمچه حاج ابوالقاسم»، «سرای امید» و «سرای حاج ابوالقاسم» از مهم‌ترین تیمچه‌ها و سراهای بازار کفاشان محسوب می شود.

بازار یمنی‌دوز در گذشته محل دوخت نوعی کفش محلی به نام یمنی بوده‌است. تیمچه شفیع و سراهای آقا، شاهزاده و شفیع، از مشهورترین تیمچه‌ها و سراهای این بازار به‌شمار می‌روند.

راسته‌بازار جزء یکی از بزرگ‌ترین بازارچه‌های بازار تبریز است. تیمچه‌ها و سراهای متعدد آن محل عرضه بسیاری از اقلام مورد نیاز مردم است و به این دلیل به بازار ملی شهرت دارد. «تیمچه حاج تقی»، «تیمچه حاج شیخ»، «تیمچه حاج صفرعلی»، «تیمچه حاج محمدقلی»، «تیمچه‌های دودری»، «دالان خان»، «سرای حاج محمدقلی»، «سرای درعباسی»، «سرای دودری»، «سرای شیخ کاظم»، «سرای کچه‌چی‌لی»، «سرای گرچیلر (جورچلر)»، «سرای میرزا مهدی»، «سرای میانه حاج سید حسین»، «سرای میرزا جلیل» و «سرای نوی حاج سید حسین» از مهم‌ترین تیمچه‌ها و سراهای راسته‌بازار محسوب می‌شوند.

11-10-09-185--610

مطالب مشابه

دیدگاه خود را بنویسید